Sections
 
U bent hier: Home Tourisme Luikse geschiedenis in het kort en folklore De Folklore

De Folklore

Luik, een rijke folklore

 

 folklore.jpgDe marionet en folkloristische figuur Tchantchès (vertaling in het Waals van de voornaam Frans) verpersoonlijkt de echte, koppige, graag drinkende en weerspannige Luikenaar. Volgens de legende is Tchantchès geboren in 760 tussen twee straatstenen in ‘Djus-d’la-Moûse’ (‘over de Maas’ in het plaatselijke dialect, dus in de volkswijk Outremeuse). De mensen die hem vonden, waren verwonderd toen ze hem van bij zijn geboorte hoorden zingen: ‘Allons, la mère Gaspard, encore un verre.’ (kom op, moedertje Gaspard, geef me nog een glas). Zeer snel bleek onze Tchantchès een ondeugende kwajongen, goed gezelschap maar bijzonder koppig. Nanesse, zijn liefste, was moedig en liefhebbend, maar liet zich door Tchantchès niets op de mouw spelden.


Het poppentheater

Tchantchès spreekt tot een publiek van gezinnen in een mengeling van Frans en verstaanbaar Waals, en nodigt het publiek mee uit op zijn avonturen. Die staan meestal in verband met de episodes in het leven van Karel de Grote. Tchantchès snelt de Keizer ter hulp door stampend met zijn klompen de duivel of de heks te bestrijden.


De feesten van 15 August

Het absoluut niet te missen feest van het jaar vindt plaats in de wijk Outremeuse. Gedurende vier dagen worden de straten van de buurt en de muurkapelletjes verlicht. De straten zien zwart van het volk en de pèkèt vloeit rijkelijk. Op het programma: poppentheater, folkloristische dansen, processie van de zwarte Madonna, openluchtmis met preek in het Waals, ‘tirs de campes’ (afvuren van een hele hoop voetzoekers), optocht met stoet van de reuzen, volksspelen, concerten...


De studentenfolklore

Het academiejaar volgt ook het ritme van de studentenfeesten. Ontgroeningen en dopen in het begin van het jaar, sinterklaas in december en ‘Saint-Torê’ (Torê betekent stier in het dialect) in maart... Wees dus niet verbaasd als u achter de hoek van een straat een strompelende jongere aantreft gekleed in een volgekladde schort en met een studentenklak (pet met lange klep) op het hoofd, terwijl hij een weeë geur verspreidt. Het zijn de onmisbare attributen van elk rechtgeaard fuifbeest.

 

Een beetje woordenschat...

oufti : typisch Luikse interjectie van verbazing
potale : kleine nis of kapel gewijd aan Maria
aubette : kiosk, wachthuisje in het plaatselijke Frans
drache : Belgen verwijzen met deze term naar een hevige regenbui
kot : Belgen verwijzen met deze term naar een studentenkamer
guindaille : studentenfuif, drinkgelag in Franstalig België
trémie : tunnel in het plaatselijke Frans
 

Aan tafel...

pèkèt : jenever
chique : snoepje in het plaatselijke Frans
bonbon : koekje in het plaatselijke Frans
mitraillette : broodje met vlees en frieten
cramique : melkbrood met rozijnen en suiker
sauce lapin : saus bij de vleesballetjes – letterlijk konijnensaus
goulafe : slokop in het plaatselijke Frans


Enkele lieve woordjes...

crapôde : meisje of vriendin
galant : speciale (mannelijke) vriend
binamé : lief... Bv. ‘Il est bien binamé’, hij is zeer lief
poyon : kuiken... ‘Mi p’tit poyon’, mijn liefste
mi p’tite gueûye : letterlijk mijn mondje, betekent veeleer mijn liefste
mamé : lief, vriendelijk


Enkele minder lieve woordjes...

èwaré : verbaasd, verbouwereerd, of nog stom
bièsse : idioot, stom
Lêd djône : letterlijk lelijke jongere, boefje
Clô t’gueûye : letterlijk hou je mond dicht, zwijg
Va-s’ti fé arèdjî : loop naar de duivel